Boynuzlu Kertenkeleler Gözlerinden Kan Fışkırtarak Savunma Yapıyor

Kuzey Amerika'nın çöllerinde yaşayan boynuzlu kertenkeleler, kendilerini savunmak için oldukça sıra dışı bir yöntem kullanıyor: Gözlerinden kan fışkırtmak. Bu kan, kötü kokusu ve tadı sayesinde avcıları kaçırmada etkili oluyor. Uzmanlara göre bu savunma mekanizmasının sırrı, kertenkelelerin beslenme alışkanlıklarında yatıyor.

Boynuzlu kertenkeleler, yaklaşık 7,5 ila 15 santimetre boyunda, sırtı dikenli küçük sürüngenlerdir. Meksika'dan Kanada'ya kadar olan kurak bölgelerde yaşarlar ve çakallar, yılanlar ve kuşlar gibi çeşitli avcılara karşı mücadele ederler. Teksas Christian Üniversitesi'nden biyoloji profesörü Dean Williams, gözlerinden kan fışkırtmanın aslında bir yedek savunma olduğunu belirtiyor. Kertenkelelerin ilk savunma hattı kamuflajdır; ancak bu işe yaramadığında, gözlerinin etrafındaki kan damarlarında basınç biriktirerek kanı dışarı püskürtürler. Bu durum, memelilerde belirgin bir tiksinti yaratarak onları uzaklaştırır.

Bu kanın itici özelliğinin kaynağı, kertenkelelerin ağırlıklı olarak beslendiği Pogonomyrmex cinsi hasatçı karıncalardır. Bu karıncaların zehri memelilerde şiddetli yanma hissine neden olurken, kertenkeleleri etkilemiyor. 2024'te yayımlanan bir araştırmaya göre, hasatçı karıncalarla beslenen kertenkelelerin kanlarında, karınca zehrinden türeyebilecek ve kana kötü tadı veren bir bileşen artıyor. Ancak bu savunma yöntemi her avcıya karşı etkili değil; yol koşucusu ve yırtıcı kuşlar kertenkeleleri yemeye devam ediyor.

Tüm bu yaratıcı savunma mekanizmalarına rağmen, boynuzlu kertenkeleler Teksas'ta ciddi tehdit altındadır. Sanayileşme nedeniyle yaşam alanlarındaki çalılıkların temizlenmesi ve bitki örtüsünün yok olması, bu hayvanların Teksas yaz sıcağına dayanmasını zorlaştırıyor. İkinci büyük tehdit ise istilacı ateş karıncalarıdır; bu karıncalar kertenkele yuvalarına saldırarak yumurtaları ve yavruları yok ediyor. Bu tehlikeler karşısında, Teksas'taki hayvanat bahçeleriyle işbirliği içinde yürütülen koruma programları, her yıl binlerce yavruyu doğaya bırakarak nesillerini devam ettirmeye çalışıyor.