1 Ocak 2017 Öncesi GSS Borçları ve Cezaları Siliniyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelecek yeni bir kanun teklifi, 1 Ocak 2017 tarihinden öncesine ait genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları ile bunlara bağlı gecikme cezası ve zamlarının tamamını ortadan kaldıracak. Teklif yasalaştığında, 10 yıllık süreyi dolduran 2016 yılına ait borçlar 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla kayıtlardan tamamen düşecek.

Daha önce 2016 yılı borcunun bir kısmını Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hesaplarına yatırmış olan vatandaşlara ise herhangi bir prim iadesi yapılmayacak. Türkiye genelinde 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren zorunlu hale gelen sistemde, borç tasfiyesi her yıl biriken dosyalar üzerinden adım adım ilerliyor. Yasama organı 2022 yılından bu yana her yıl çıkardığı özel düzenlemelerle 10 yıllık süresi dolan borçları sistemden temizliyor. Bu kapsamda daha önceki yasal adımlarla 2012 ile 2015 yılları arasındaki borçlar tamamen ortadan kalktı.

Geçmiş yıllardaki yapılandırma kanunlarında enflasyon kimi dönemlerde yüzde 65 seviyesine tırmansa da anaparayı ödeyenlerin tüm ceza ve faizleri silindi. Bu yıl vergi ve prim borçları için yürürlüğe konan tecil ve taksitlendirme kolaylığına ise genel sağlık sigortası borçları dahil edilmedi.

Sistemde prim borcunu tamamen temizleyen vatandaşlar ile borcu devam edenler arasında sağlık hizmetine erişim açısından belirgin bir fark bulunuyor. Borcu bulunmayanlar Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler, devlet üniversitesi hastaneleri ve SGK ile sözleşmesi bulunan özel hastanelerden doğrudan hizmet alabilirken, borcu devam edenler yalnızca Sağlık Bakanlığı hastaneleri ile devlete ait üniversite hastanelerine gidebiliyor ve özel hastanelerden SGK kapsamında faydalanamıyor. 1 Ocak 2027 sonrası, 2016 yılı borcu silinen ve sonraki yıllardan borcu kalmayanlar sözleşmeli özel hastaneler ile özel üniversite hastanelerinden de sağlık hizmeti almaya başlayacak. Ancak 2016 yılı borcu silinse dahi 2017 ve sonrasına ait borcu süren kişiler yalnızca devlete ait sağlık kuruluşlarına başvurabilecek.

Mevzuata göre 2015 yılına kadar SGK kurumuna prim borcu olan Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu (BAĞ-KUR) sigortalıları ile genel sigortalılar hiçbir şekilde muayene olamıyordu ve vatandaşlar hastane kapısından geri çevriliyor ya da bütün tedavi masrafını peşin ödemek zorunda kalıyordu. Hükümet 2015 yılından bu yana her yıl çıkardığı geçici kararlarla borçluların da kamu hastanelerinden faydalanmasını sağlıyor. Resmi Gazete'de 7 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile borçlu vatandaşların devlet hastanelerinden sağlık hizmeti alma süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı. Uygulamadaki yerleşik teamül doğrultusunda, 2017 ve sonraki yılların prim borçlarının da 10 yıllık süreyi doldurdukça silinmesi öngörülüyor.

Çalışanların maaşından kesilen sigorta priminin 12,5 puanlık kısmını genel sağlık sigortası payı oluşturuyor. Herhangi bir sigortalı işte çalışmayan ve aile bireyleri üzerinden bakmakla yükümlü olunmayan kişiler ise primlerini kendi ceplerinden ödüyor. Prim hesaplama oranı brüt asgari ücretin yüzde 6'sı oranında tahsil ediliyor ve geçen yılın aralık ayına kadar bu kesinti oranı yüzde 3 olarak uygulanıyordu.